Sąsiedzkie spotkania

Muzeum POLIN jako jedyne muzeum w Warszawie, a także w Polsce jest instytucją kultury tak silnie związaną z jego bezpośrednim otoczeniem. Mieszkańcy Muranowa żyją na terenie, który był najpierw sercem zamieszkałej głównie przez Żydów warszawskiej Dzielnicy Północnej, później stał się częścią getta, zrównanego z ziemią przed hitlerowców. Niektórzy z nich mieszkają również w domach osiedla-pomnika getta autorstwa Bohdana Lacherta, który świadomie wykorzystał gruz zrujnowanego miasta jako budulec. Na ruinach miało zakwitnąć nowe życie – i tak też się stało. Dlatego też – jak wynika z badań prowadzonych przez socjologów – historia jest tak istotnym czynnikiem dla muranowian.  

Dlatego też Muzeum POLIN od początku swojego istnienia przykłada dużą wagę do współpracy z muranowskimi sąsiadami. Wielokrotnie realizowało projekty związane z Muranowem i adresowane do muranowian. Były to zarówno duże imprezy w rodzaju Dnia Sąsiada czy pikniku na skwerze obok Muzeum z okazji Dnia Dziecka, jak i kameralne, adresowane do mniejszych grup uczestników przedsięwzięcia – spektakl „Muranów 2014” czy akcja artystyczna „The Cut” (2015) w ramach rezydencji artystycznych, polegająca na otwarciu muranowskiej ziemi, by przemówiła i zachęciła mieszkańców i mieszkanki do dzielenia się opowieściami.

Dwukrotnie zaprosiliśmy mieszkańców Muranowa i tych, którzy interesują się historiami tej dzielnicy, do udziału w kameralnym projekcie „Muranów_polifonie”. Podczas pierwszej edycji w 2015 roku opowieści o Muranowie kierowały nas ku pytaniu, jak mówi się o zmianie, jaka zaszła w dzielnicy wraz z pojawieniem się Muzeum, jak obecność Muzeum zmieniła osobiste doświadczanie Muranowa, jak wpłynęła na tożsamość dzielnicy. W 2016 roku kanwą pracy były osobiste historie związane z przedwojenną i obecną ulicą Zamenhofa oraz materiały archiwalne związane z historią dzielnicy (edycja ta odbywała się w ramach większego projektu „Dźwięki przedwojennej ulicy Zamenhofa”). Na kanwie indywidualnych i archiwalnych historii, warsztatów opowiadania (i słuchania) uczestnicy projektu przygotowali pod opieką Patrycji Dołowy i Marii Porzyc wykłady performatywne na wiele głosów, z towarzyszeniem wizualizacji, materiałów filmowych. 

Czym różnił się od tych działań obecny projekt, którego owocem jest Inicjatywa Sąsiedzka „Przepis na Muranów” i dzień sąsiedzki 18 marca 2017 roku? Chcieliśmy przede wszystkim szerzej poznać opinie Sąsiadek i Sąsiadów na temat Muzeum, porozmawiać o ich potrzebach na dalsze ożywienie Muranowa i wzajemną integrację, a także zachęcić lokalną społeczność do wspólnej realizacji powstałych w trakcie dyskusji pomysłów. Spotkaliśmy się też z organizacjami i instytucjami muranowskimi, aby lepiej się poznać i połączyć siły, oraz z przedstawicielami wspólnot mieszkaniowych i administratorów, aby pomogli nam skuteczniej docierać z informacjami o ofercie Muzeum do muranowian.

Nad scenariuszem inauguracji Inicjatywy Sąsiedzkiej „Przepis na Muranów” pracowała przez pół roku grupa kilkunastu mieszkanek i mieszkańców Muranowa. Podczas pierwszych spotkań, prowadzonych w formie warsztatów, rozmawialiśmy szczerze o tym, w jaki sposób lokalna społeczność postrzega Muzeum, w jaki sposób możemy się bardziej włączyć w działania sąsiedzkie, jakie są najważniejsze problemy, w rozwiązaniu których moglibyśmy pomóc. Bazując na tym, czego się dowiedzieliśmy, szukaliśmy wspólnie rozwiązań, nad którymi moglibyśmy razem pracować. 

Spotkania odbywały się nie tylko w siedzibie Muzeum POLIN, ale również w siedzibach partnerów zaangażowanych w projekt, czyli okolicznych organizacji i instytucji. Zaczęliśmy od spotkań roboczych w klubokawiarniach „Jaś i Małgosia” i „państwomiasto”, odwiedziliśmy m.in. siedzibę Rady Osiedla, jedną z nowo otwartych sal Kina Muranów (jeszcze przed udostępnieniem jej szerszej publiczności), zawitaliśmy na drugą stronę al. Jana Pawła II, czyli do wolskiej części Muranowa i siedziby Fundacji „Jeden Muranów”. Byliśmy też w Stacji Muranów oraz Spółdzielni Socjalnej Wola. 

Grupa muranowian stworzyła bank pomysłów odpowiadających na ich potrzeby, z którego wybrała do realizacji propozycję Karty Muranowa – oferty kulturalno-społecznej przeznaczonej specjalnie dla muranowian, łączącej Muzeum POLIN i inne organizacje i instytucje na Muranowie. Prace nad tym pomysłem trwają, a jego ogłoszenie i zaproszenie innych mieszkańców oraz organizacji do dalszej pracy nad tą inicjatywą nastąpiło 18 marca 2017 roku. Podczas dnia sąsiedzkiego Muzeum POLIN razem z Radą Osiedla oraz zaprzyjaźnionymi organizacjami i innymi podmiotami z Muranowa zaprosiło mieszkańców do wspólnego stołu, a wcześniej do uczestnictwa w szeregu atrakcji. Odbyły się m.in. dwa spacery po Muranowie zorganizowane przez mieszkańców, oprowadzanie po kulisach Muzeum, wystawie czasowej i stałej, pokaz zdjęć „Muranoteki” Stacji Muranów w Kinie Muranów. Na koniec dla mieszkańców zaśpiewał Chór POLIN. W wydarzeniu wzięło udział ponad 500 mieszkańców Muranowa.
 
Obejrzyj reportaż z inauguracji inicjatywy sąsiedzkiej "Przepis na Muranów":

„Głos Muranowa”:

„Muranów_polifonie: wykład performatywny” – projekt z udziałem mieszkańców Muranowa:

Obejrzyj galerię zdjęć:

fot. Ł. Krawczyński/ Muzeum POLIN