Między religiami

Reagując na współczesne konflikty oraz napięcia między przedstawicielami różnych grup, w tym także religijnych i wyznaniowych, postanowiliśmy zaproponować cykl edukacyjny „Między religiami” (wrzesień 2016-styczeń 2017), w ramach którego próbowaliśmy poznać i zrozumieć różne aspekty związane z byciem wyznawcą lub wyznawczynią judaizmu, islamu lub chrześcijaństwa.

Cykle edukacyjne organizowane w ramach projektu „Oblicza różnorodności” często zaczynamy od rozmowy o uprzedzeniach i stereotypach, poznając dzięki temu siebie nawzajem oraz rozpoznając i nazywając obszary, którym w przyszłości możemy się lepiej przyjrzeć. Taki wstęp odbywa się w ramach dwudniowych warsztatów antydyskryminacyjnych, do których zapraszamy wszystkich zakwalifikowanych uczestników cyklu. Tak też było w przypadku „Między religiami”, gdzie w ramach warsztatów uczestnicy rozmawiali o stereotypach czy uprzedzeniach związanych z wyznawcami chrześcijaństwa, w szczególności katolicyzmu, judaizmu oraz islamu. Podczas cyklu odbyły się również warsztaty antropologiczne dotyczące sposobów świętowania oraz trzy seminaria – o podejściu do tradycji i nowoczesności, o relacjach między kobietami i mężczyznami oraz o sekularyzmie. Wybór nie był przypadkowy. Chcieliśmy przyjrzeć się różnym świętom w trzech religiach monoteistycznych ze względu na szczególne w 2016 roku nałożenie się kilku z nich – Nowego Roku Muzułmańskiego z żydowskim Nowym Rokiem oraz Chanuki z Wigilią. Ze względu na współczesne konflikty oraz dopisywanie znaczeń i tworzenie mylnych interpretacji różnych praktyk religijnych przez osoby innego wyznania lub niewierzące, postanowiliśmy w ramach seminarium przyjrzeć się otwartości na zmiany, na reformy i na wyzwania współczesnego świata w chrześcijaństwie, judaizmie oraz islamie. Do poprowadzenia tych zajęć zostali poproszeni przedstawiciele bądź badacze tych nurtów religijnych – Piotr Kowalik, historyk, dydaktyk, zastępca kierownika Działu Edukacji w Muzeum Polin, który opowiadał o perspektywie judaistycznej, prof. Jan Grosfeld, wykładowca UKSW, autor książek (m.in. „Czekanie na Mesjasza”, „Od lęku do nadziei: chrześcijanie, Żydzi, świat”), który opowiadał o perspektywie chrześcijańskiej, oraz prof. dr hab. Katarzyna Pachniak – kierowniczka Katedry Arabistyki i Islamistyki UW, która opowiadała o perspektywie islamskiej. Za ważny i kontrowersyjny temat uznaliśmy kwestię relacji między mężczyznami a kobietami, która łączy się z tematem podejścia do tradycji i nowoczesności, jednak postanowiliśmy poświęcić jej osobne zajęcia. Seminarium poprowadziła dr Marcela Kościańczuk z Instytutu Kulturoznawstwa na UAM. W XXI wieku nie można mówić o wyznawcach danych religii pomijając coraz większą grupę, jaką stanowią osoby uznające się za niewierzące, areligijne, ateistów. Na zajęciach prowadzonych przez dr Magdalenę Lubańską z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UW zastanawialiśmy się czym dziś jest świeckość, a czym postsekularyzm.

Ważnym punktem programu były spotkania w świątyniach i miejscach modlitwy – w Parafii Rzymskokatolickiej Św. Andrzeja Boboli w Warszawie, w Centrum Kultury Islamu oraz w Synagodze im. Małżeństwa Nożyków. Podczas tych spotkań uczestnicy mieli okazję zapoznać się z architekturą tych miejsc oraz uzupełnić swoją wiedzę, pytając o praktyczne wymiary praktykowania judaizmu, chrześcijaństwa bądź islamu.

Przez cały czas trwania cyklu odbywały się dyskusje o charakterze otwartym, które były komentarzem do bieżących debat publicznych, dotyczące m.in. relacji między władzą a kościołem, stosunku do kary śmierci, wyzwań stojących przed dialogiem międzyreligijnym. Dyskusje były prowadzone przez stały zespół osób – Halinę Bortnowską, teolożkę, filozofkę i publicystkę, Stanisława Krajewskiego, profesora filozofii, działacza mniejszości żydowskiej w Polsce oraz Andrzeja Saramowicza, tłumacza, publicystę, prezesa Polskiej Fundacji Sufich im. Dżelaladdina Rumiego.

Reportaż z cyklu edukacyjnego "Między religiami":

„Przyszłość dialogu międzyreligijnego”:

„Współczesne wyzwania dialogu międzyreligijnego”: