Polacy, Ukraińcy, Żydzi – historia i współczesność

W bezpośrednim sąsiedztwie Muzeum POLIN, na ul. Zamenhofa 1 działa Ukraiński Dom w Warszawie – miejsce prowadzone przez Ukraińców i Ukrainki z Fundacji „Nasz Wybór”. Bezpośrednie sąsiedztwo zaowocowało współpracą przy poszczególnych wydarzeniach organizowanych w Muzeum i w końcu pomysłem na to, by wspólnie stworzyć długofalowy kurs, który mógłby być platformą spotkania i dialogu polsko-ukraińskiego.

Latem 2016 roku zorganizowaliśmy warsztaty eksperckie, podczas których staraliśmy się wspólnie zdefiniować potrzeby edukacyjne na polu relacji polsko-żydowsko-ukraińskich. W warsztatach wzięli udział liderzy/liderki ukraińskich organizacji, migranci/migrantki z Ukrainy oraz pracownicy Muzeum POLIN. Rozmawialiśmy o dobrych przykładach zrealizowanych działań oraz o najważniejszych wyzwaniach. W oparciu o wnioski z tych warsztatów, powstał program trzymiesięcznego kursu edukacyjnego dla dorosłych. Postanowiliśmy odnieść się do różnych narracji historycznych i do współczesnych stereotypów.

Rekrutację, podobnie jak pozostałe etapy projektu, przeprowadziliśmy we współpracy z Ukraińskim Domem. W kursie wzięło udział 22 uczestników i uczestniczek; w grupie tej znalazły się osoby pochodzące z Ukrainy oraz osoby z Polski, w tym przedstawiciel mniejszości ukraińskiej. Grupa była zróżnicowana wewnętrznie także jeśli chodzi o wiek, wykonywane zawody czy dotychczasowe doświadczenie w działalności społecznej.

Spotkania, dyskusje i warsztaty, które odbyły się w ramach kursu były okazją do poszerzenia wiedzy o historii stosunków polsko-ukraińskich oraz historii Żydów w tej części Europy. Zastanawialiśmy się także na pytaniami o współczesność: jakimi wyzwaniami spotykają się Ukraińcy mieszkający dziś w Warszawie. Jak rozmawiać o trudnych momentach w naszej historii? Jakie są współczesne próby upamiętniania historii i jakie kontrowersje się z nimi wiążą? W jaki sposób można reagować, gdy spotykamy się ze stereotypami, uprzedzeniami lub dyskryminacją? 

Wśród prowadzących zajęcia były osoby z zespołu Muzeum POLIN, z Ukraińskiego Domu i zaproszeni goście, zajęcia prowadzone były także przez uczestniczki kursu. Program obejmował m.in.: zwiedzanie wystawy stałej, warsztaty antydyskryminacyjne, spotkanie dotyczące migracji z Ukrainy oraz wykłady historyczne dr Olgi Linkiewicz z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk o dr Vasyla Rasevycha z Instytutu Ukrainoznawstwa im. Ivana Krypiakewycza Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Podczas spotkania z rabinem, grekokatolicką zakonnicą i działaczką organizacji katolickiej omawialiśmy różne tradycje świętowania, przenikania się tradycji oraz kwestię obecności/nieobecności różnych wyznań w przestrzeni publicznej i mediach. Ważnym momentem dla wielu osób uczestniczących w kursie było także spotkanie z Liją Dostlewą i Andrijem Dostlewem – artystami, którzy opowiadali o procesie kształtowania się pamięci o Krymie i Donbasie oraz artystycznych próbach odniesienia się do tej kwestii. 

fot. K. Zawadzki/ Muzeum POLIN

 

Partner kursu: